Haastrecht

Uit Krimpenerwaard Wiki

Inhoud 1 Wapen 2 Eerste vermelding 3 Ambachtsheren 4 Buurtschappen en polders 5 Oude Verdwenen Ambachten 6 Nog bestaande oude ambachten 7 Historische Bouwwerken 8 Nostalgie 9 Bekende Personen 10 Natuur 11 Evenementen 12 Belangrijke adressen 13 Molens

Wapen

Het wapen is afgeleid van het oude stadszegel, waarvan de oudste afdruk dateert uit 1430. Dit is in gebruikt geweest tot 1 januari 1985 toen werd Haastrecht met de herindeling van de Krimpenerwaard samen gevoegd met Vlist en Stolwijk tot de Gemeente Vlist

Eerste vermelding

13 augustus 1108 – Bisschop Burchard schrijft een brief naar Frederik van Arkel. Hier word Havekesdret genoemd

Ambachtsheren

• 1096 - Jan 4 van Arkel. Hij sterft in de buurt van Sidon (Syrië) waar hij op kruisvaart was
• 1099 - Frederik van Arkel
• 1167 - Folpert (Dodo) van der Lede
• 1212 - Folpert II van der Lede
• Pelgrim van Leerdam
• Jan 9 van Arkel
• 1253 – Frederik
• 1272 – Hacepernus van der Lede. AKA Harbernus de Monte (Bergambacht)
• 1287 – Otto II
• 1288 – Walram van Benthem
• 1301 – Jan II van der Lede
• 30 januari 1316 - Beleend het kapittel van Oudmunster te Utrecht Johan XII van Arkel met de Heerlijkheid
• 1348 – Dirk Alras
• Paulus I
• Otto van Arkel. (Rond 1356 staat hij zijn rechten af aan onderstaande)
• 25 maart 1361 - Paulus van Haastrecht koopt de Heerlijkheid van de Van Arkels. Ridder en opperrechter van Zuid Holland
• 1397 - Jan Van Arkel heer van Haastrecht
• 1408 – Roelof (zoon van 17)
• 1424 – Jan van Arkel
• Claes van Arkel
• 1442 – Wouter
• 1466 – Willem van Nieuvelt
• 1451 – Arent van Egmond

Buurtschappen en polders

• 1870 - Stein wordt toegevoegd
• 1845 - Vliet wordt toegevoegd

Oude Verdwenen Ambachten

• Er hebben minimaal 13 steenplaasten gestaan in dit dorp. In 1672 zijn al deze met de grond gelijk gemaakt door de Fransen. Eerste vermelding is uit 1380/1381 voor het kasteel van Gouda en de laatste uit 1740. Polder Rosendaal; Jan Aertsz. (sinds 1669) Polder Honaert; Cornelis Claesz van Erckel. Polder Klein Keulevaart; Laurens Crom. Polder Beneden Haastrecht; (tussen Haastrecht en Stolwijkersluis) 6 Steenplaatsen. Coenraets, Weduwe Hensbeecks (1629 buiten gebruik), Vermeulen, Marrigen Jan Buys, Dick Reynierts de Swaen, Marritgen Gerrit Trompert, Leentjes Claesz, Cornelis Jacob Concq. Een er van hete "de Drie Stenen".
• Vlas en Hennepteelt
• 7 maart 1806 - Vermeldig van een Scheepswerf in de Hoogstraat

Nog bestaande oude ambachten

• Veeteelt

Historische Bouwwerken

• Bredeweg 6 - Verenigingsgebouw Concordia (1900-01) Gebouwd in opdracht van Mevrouw P.M. Lefévre de Montigny - Bisdom van Vliet als kunst en sportgebouw. Het ontwerp is van F. van der Straaten en H.J. Nederhorst. Het gebouw moest pal voor de Katholieke Kerk worden gebouwd, naar men zegt, omdat mevrouw de Montigny niet katholiek gezind was en zijn van haar huis geen uitzicht op de kerk wenste te hebben. De eerste steen werd gelegd op 25 juni 1900 door burgemeester Th.P. Viruly. Het werd officieel geopend op 5 januari 1901 en de eerste uitvoering vond plaats op 30 maart 1901. Het is de bedoeling dat Concordia per 1 januari 2007 in particuliere handen valt
• Grote Haven 4-6 - Het Oude Kosterhuis (1905)
• Grote Haven 8 - R.K. St. - Barnabaskerk (1853/1854??) Om het architectenhonorarium uit te sparen werd het onderwerp door Rijkswaterschap geleverd; het is dus een z.g. "Waterstaatskerk". Deze verving een schuurkerk uit 1682. In 1927 werden een aantal kapellen aangebouwd. Het exterieur is gerestaureerd in 1986 en het interieur in 1950 en 1966. In de kerk bevind zich een Orgel (1845) gebouwd door C. Stulting en P. Maarschalkerweerd. Het Orgel is uitgebreid in 1880. Uit de Bonifaciuskerk te Dordtecht afkomstige Hoofdaltaar (1868). Uit de Nicolaas Pieckkerk te Gorichem komt de Preekstoel (1870). Het Kerkhof (1825) is vergroot in 1883, en heeft een houten baarhuisje uit 1864. Hier bevindt zich tevens het beeldje van 'Maria ter Weghe of Maria van Haastrecht' waar wonderbare genezingen van bekend zijn. Het Mariabeeldje is afkomstig uit Foy-Notre Dame bij Dinant in België en wordt al sinds 1647 vereerd. Het ging en gaat "ter Weghe" in een daarvoor speciaal vervaardigd kistje, vooral naar zieken. Nadat in 1641 de Jezuieten naar Haastrecht kwamen, kwam een kopie van het beeldje in 1647 naar Haastrecht. Het Mariafeest vindt plaats op 18 oktober. Op deze dag in 1647 genas Geertrui Bik te Gouda van haar verlamming. Op 2 mei 1962 werd het beeldje gestolen en niet teruggevonden. Later kocht men in Foy een kopie. In 1997 werd het door Paus Johannes Paulus II zegend in Rome
• Grote Haven 10 - R.K. Pastorie (1877) In de tuin staat een Hartbeeld uit 1927
• Grote Haven 66 - Woonhuis (1750)
• Hoogstraat 2 - Voormalige Wasserij (1929)
• Hoogstraat 9-11 - Woonhuis (1900)
• Hoogstraat 31 - Gemaal De Hooge Boezem achter Haastrecht De eerste steen werd gelegd op 11 mei 1872 door de voorzitter van het Waterschap en burgemeester van Lopik, de heer S.I. van Nooten. De twee in 1913 geplaatste stoomcentrifugaalpompen zijn tussen 1948 en 1952 vervangen door elektromotoren. Buiten bedrijf gesteld 1992. Geopend: April t/m oktober. Maandag t/m vrijdag 13 tot 16 uur; Zaterdag 10 tot 16 uur. Buiten deze periode en tijden is op afspraak groepsbezoek mogelijk. Bezoekerscentrum t.b.v. toerisme; milieu- en natuurinformatie met een permanente expositie over ontginning, bemaling en het waterbeheer. Hoogstraat 31. Telefoon: 0182-503131. Het bezoekerscentrum is in de machinistenwoning tegenover het gemaal (Hoogstraat 80, waarin de VVV is gehuisvest)
• Hoogstraat 52-62 - Hofje Van Zijll van den Ham (1866)
• Hoogstraat 64 - Woonhuis (18e eeuw)
• Hoogstraat 79 - Stadhuis(1618) Op de etage toegankelijk met de trap, bevond zich de Vierschaar. De kelder diende voor de Wacht. De achterste kelder was de gevangenis. Op 18 juli 1823 werd het bordes vervangen. Gerestaureerd in 1907 en 1956-57. 20 december 1957 was de restauratie klaar. Tot 1618 had Haastrecht geen stadhuis. De ‘baljuw’ van Schoonhoven was het bevoegd gezag in Haastrecht. Hij handelde zaken af in de plaatselijke herberg. Op het bordes staan twee stenen leeuwen, die elk een wapenschild dragen. Op het ene schild stond eerst het wapen van Holland. Later is hier het wapen van Zuid-Holland overheen geschilderd. Op het andere schild staat het wapen van Haastrecht. Aardig om te vermelden is dat het raadhuis niet op heipalen staat. De ondergrond waarop het gebouw rust, bestaat uit kleibulten. Daarop staat het raadhuis heel stevig; verzakken is eigenlijk niet mogelijk
• Hoogstraat 80 - Machinistenwoning van Gemaal de Hoge Boezem (1873)
• Hoogstraat 84-86 - Herenhuis (18e eeuw)
• Hoogstraat 88 - Woonhuis (18e eeuw)
• Hoogstraat 90 - Woonhuis (17e eeuw)
• Hoogstraat 100 - Café-Bar De Keyser (1622)
• Hoogstraat 102 - Slijterij (17e eeuw)
• Hoogstraat 104 - Woonhuis (17e eeuw) ten hoogte hier van is een Boogbrug. Restauratie 1603 en 1704
• Hoogstraat 113 - Oranjerie van Bisdom van Vliet. (1800)
• Hoogstraat 124-126 - Huis den Hoek (1890) Deze verving een café uit 1625
• Hoogstraat 127 - Boerderij (1915) tevens staat hier een grenspaal
• Hoogstraat 133 - Stoomschepradgemaal P.J. Smits. Dit gebouw heet nu Aletta
• Hoogstraat 134 - Geref. Kerk (1960)
• Hoogstraat 154 - Herenhuis (17e eeuw)
• Hoogstraat 156 - Woonhuis. (1850) Voormalige Nutsspaarbank
• Hoogstraat 158 - Woonhuis (1800)
• Hoogstraat 160-162 - Dubbele Villa (Dames Dorst)
• Hoogstraat 164 - Koetshuis Bisdom van Vliet (1879)
• Hoogstraat 172 - Villa (1840)
• Hoogstraat 174 - Herenhuis (1910)
• Hoogstraat 192 - Woonhuis (1870)
• Kerkplein 8 - Woonhuis (18e eeuw)
• Kerkplein 9 - Hervormde Kerk (1275-80) Oorspronkelijk opgedragen aan de Zuivering der Heilige Maagd Maria. In de 14e eeuw werd de toren deels ingebouwd. Een verhoging van de kerk volgde in de 15e eeuw. In 1511 werd de kerk door Gelderse troepen in brand gestoken. Tijdens de reformatie (1570) werd de de katholieke kerk protestants. Na verwoesting in 1575 door de Geuzen en Spanjaarden werd de kerk in 1609-11 hersteld. In 1779-80 werd de toren vernieuwd. Tijdens een vernieuwing van de Kerk in 1851-53 verrees een Consistorie. Na de brand in 1896 kreeg de toren in 1897 een nieuwe bekroning. Op12 juni 1964 is de kerk nogmaals afgebrand, oorzaak was loodgieters werkzaamheden. De huidige toren bekroning is dus ook een kopie van die uit 1897. In de Kerk bevind zich een L. van Dam Orgel (1847) afkomstig uit de Herv. Kerk van Bovenkarspel, deze is overgebracht in 1968. Het Kerkhof rond de kerk bevat nog een aantal grafzerken. Restauratie volgde in 2005 na constatering van palenrot, waardoor de kerk verzakte. Kosten 60.000 euro
• Kerkplein 10 - Voormalig Schoolhuis. Vermeld in 1671. Gevel vernieuwd in 1767 en gerestaureerd in 1980
• Kerkplein 11 - Brandspuithuisje (1790)
• Kerkstraat 1 - Pastorie (1851-53)
• Kerkstraat 2 - Woonhuis (19e eeuw)
• Kerkstraat 7-9 - Woonhuis (18e eeuw)
• Kleine Haven 5 - Woonhuis (1656) Gerestaureerd 1938
• Liezeweg 31 - Hervormde Kerk (1960)
• Provinciale weg Oost - Algemene Begraafplaats (1893) Hier is een gedenksteen ter ere van J.J. de Lefévre de Montigny die overleden is in 1881
• Provincialeweg Oost 15 - Theodorushoeve (1658)
• Provincialeweg Oost 30 - Boerderij (1890)
• Provincialeweg Oost 37 - 't Huis te Rosendael (1880) Polder Rosendael wordt voor het eerst genoemd in 1442.
• Provincialeweg Oost 41 - Hoeve Arbeid Adelt (1900)
• Provincialeweg Oost 56-58 - Woonhuis (1923)
• Provincialeweg Oost 57 - Elisabeths Hoeve (18e eeuw)
• Provincialeweg Oost 60-62 - Passionistenklooster St. Gabriel. Gesticht in 1920 door paters uit Mook-Molenhoek. Kruiskerk is uit 1928. Passionisten = lijden van Christus. De Kerk is vernoemd naar de in 1908 zalig en in 1920 heilig verklaarde passionist Francesco Possenti, die na intreding de naam koos van Gabriël
• Provincialeweg Oost 61 - Boerderij Woelvliet (17e eeuw)
• Provincialeweg Oost 67 - Gemaal van de Polder hoenkoop (1884)
• Provincialeweg Oost 83 - Boerderij Gansen Burgh
• Provincialeweg Oost 85 - Boerderij (17e eeuws)
• Provincialeweg Oost 87 - Josephina's Hoeve (18e eeuw)
• Provincialeweg Oost 89 - Boerderij (1888)
• Provincialeweg Oost 91 - Boerderij (18e eeuw)
• Provincialeweg Oost 101 - Boerderij 1887
• Provincialeweg Oost 105 - Boerderij (1860)
• Provincialeweg Oost 133a - Gemaal van de Polders Polsbroek en Groot en Klein Keulevaart. Nieuw gemaal 1990. Het gemaal pompt het water uit de Lopikerwaard 3.25 meter omhoog in de Hollandse IJssel
• Provincialeweg West 12-14 - Villa (1870)
• Provincialeweg West 21 - Boerderij Het Paradijs (17e eeuw)
• Provincialeweg West 23a - Boerderij met mooi tegelwand uit de 18e eeuw
• Provincialeweg West 23 - Henriette Petronella's Hoeve (19e eeuw)
• Provincialeweg West 25 - Boerderij (17e eeuws)
• Provincialeweg West 33 - Boerderij (19e eeuw)
• Provincialeweg West 35 - Boerderij (1860)
• Steinsedijk 1 - Gemaal van de Polder Stein (1883)
• Steinsedijk 3 - Hoeve Klooster Brouwerij (1860)
• Steinsedijk 5 - Kaasboerderij 't Klooster. Op de Steinsedijk stond vroeger het Emmaus klooster van de Reguliere Kanunniken. Dit klooster werd gesticht in 1419. Hier woonde van 1488 tot 1493 de beroemde humanist Desiderius Erasmus. Desiderius Erasmus is geboren als Gerrit Gerritsen. Zijn moeder was huishoudster. De zoon des huizes had een kind verwekt bij haar. Hij kwam op 19 jarige leeftijd in 1486 op het Klooster van Stein. In 1492 word hij tot priester gewijd in Utrecht en zijn eerste mis droeg hij op in Stein. Nadat het klooster 16 juli 1549 geheel door brand werd verwoest, verhuisden de monniken naar het Brigittinesser klooster in Gouda. Met de nog bruikbare stenen werd op een naastgelegen stuk grond de hofstede Kloosterstein gebouwd. Deze boerderij brandde in 1900 af, waarna op dezelfde plek de kaasboerderij 't Klooster werd gebouwd. Adres; Steinsedijk 5. Tel; 0182-503030
• Steinsedijk 11 - Boerderij Tempelhof (1930)
• Steinsedijk 33 - Boerderij (1860)
• Steinsedijk 35 - Boerderij (1880)
• Steinsedijk 37 - Boerderij (1860)
• Steinsedijk 39 - Hoeve Tandem (1898)
• Steinsedijk 45 - Boerderij (1857)
• Steinsedijk 47 - Boerderij (17e eeuws)
• Steinsedijk 65 - Boerderij (1880) tevens staat hier een Grenspaal (18e eeuw)
• Veerstraat - Ophaalbrug/tolbrug. Er is al een vermelding uit 1467 van een tolbrug over de IJssel. Een Akte waarbij hertog Filips de Goede aan Gouda vergunt om het Haastrechtse veer te vervangen door een brug. De huidige brug is gebouwd in 1883. Dit was de laatste tol van Nederland; tot december 1965 is hier nog tol geheven. De inwoners van Haastrecht waren vrijgesteld van betaling. De brug is gemaakt door de Haagse IJzergieterij Prins van Oranje
• Veerstraat 1 - Logement Over de Brug (1883) Gebouwd toen de tolbrug over de IJssel gereed kwam

Nostalgie

• Post) Herbergen; “De Gekroonde Zwaan” Hoogstraat hoek Kleine Haven. (1785) “Het Ooievaarsnest” Hoogstraat. Waar nu de gereformeerde kerk staat. "de Keyser (1715) "Huis met 2 Gevels", "Haagse Hut", "De Dragonder", "de Klomp" Aan het gemaal en de Hoenkoopse Boezem, Woonhuis dat tot 1930 cafe was.
• Veer Hekendorp. Eerste vermelding 1751. Er werd toen een onderzoek gedaan naar het onstaan er van. 10 september 1852 koopt Paulina M Bisdom Hondorff Block het veerhuis en het veer. 12 januari 1872 erfde Marcellus Bisdom dit recht.
• In 1883 startte de IJsselstoomtram Maatschappij met een tramverbinding Gouda – Oudewater. De lijn werd in 1907 opgeheven.
• Herberg de Zwaan stond rond 1740 op de plek waar nu de gemeente secretarie is. De gevelsteen is in het gemeente huis gemetseld
• De aanhouding van de prinses van Oranje in 1787 door het vrijkorps van Gouda. Het vrijcorps van Gouda kreeg de opdracht om naar Bonrepas te gaan en daar deze personen aan te houden en hun identiteit te achterhalen. Zo gebeurde het dat Wilhelmina met haar gevolg aan het riviertje de Vlist tussen Schoonhoven en Haastrecht werd aangehouden. Zij werd naar de vlakbij de Goejanverwellesluis gelegen boerderij van Adriaan Leeuwenhoek gebracht

Bekende Personen

• Leo Visser. Wereldkampioen Schaatsen. Op 13 februari 1989 word hij op de luchthaven Schiphol bij terugkeer uit Oslo begroet door burgemeester J.R. van Andel
• Hein Vergeer. Hij werd twee keer wereldkampioen allround schaatsen: De eerste keer in Hamar (Noorwegen) in 1985 en de tweede keer in Inzell (Duitsland) in 1986. In dezelfde jaren behaalde hij ook de Europese titel. 16 maart 1985 word hij gehuldigd

Natuur

• Zijdegat. 5 ha. Eigendom; Zuid Hollands Landschap, aangekocht in 1982. Een smal rietmoeras aan de oostzijden van polder de Hoge Boezem achter Haastrecht tussen de Vlist en de Provinciale weg
• Ooievaarsbuitenstation Het Doove Gat aan de Zijdeweg in Haastrecht. Op 9 oktober 1982 in gebruik genomen. Hier broeden jaarlijks tussen de tien en twintig ooievaarsparen. Als u een bezoek wilt brengen aan Het Doove Gat, kunt u telefonisch contact opnemen met Leo Lettink (0182-501437). Met hem kunt U afspraken maken over (ook individuele) excursies. Tevens kunt u de jaarlijkse open dag (in juni) bezoeken

Evenementen

• Jaarmarkt, laatste zaterdag mei - Kermis 2e week juni
• Speeltuin; De Kleine Betuwe, Provincialeweg Oost 98, Tel: 0182-502883

Belangrijke adressen

• Historische Vereniging Haastrecht, Julianalaan 107. 0182-501676

Molens

• Korenmolens

Koren- en schorsmolen van Oskam. Bouwjaar 1856. Gesloopt in 1982. De wieken werden al in 1936 verwijderd. De molen stond aan de Hollandse IJssel. Molenaars waren; Zijderlaan, Maarten Oskam, C.W. Oskam

• Polder Agterpoort. Deze polder werd op 1 januari 1956 opgeheven en toegevoegd bij de polder Vlist-Westzijde
  • Agter- of Achterpoortse molen. Vermoedelijke bouw 1450. Op 3 juni 1692 vond een buurtspraak plaast voer het zetten van een nieuwe molen, wat ook gebeurt. Herbouw nogmaals in 1874 door brand. Deze Wipmolen stond op de Breedeweg westzijde. Buiten bedrijf en afgebroken in 1917 en vervangen door een elektrische pomp. In 1921 werd dit over genomen door de Molen Westzijde uit de Polder Vlist. Een gedenksteen is aangebracht op Zwarteweg 30
• Polder Beneden Haastrecht
  • Haastrechtse Molen. Provincialeweg West 64, Gouda. Hiervoor bemaalde een wipmolen op de Tiendweg de polder. Door de afsluiting van de Hollandsche IJssel in 1860 kon deze molen geen gebruik meer maken van de lage ebben om water vanuit de boezem van de polder op de IJssel te lozen. Zodoende verdween hij in 1861. Daarna werd overgegaan tot het bouwen van een stenen stellingmolen met vijzel direct buiten de Hollansche IJsseldijk. Dit is de Haastrechtse Molen. Aanbesteding; 6 september 1861. Op 15 maart 1862 werd de molen opgeleverd. De Haastrechtse Molen is de enige echte historische poldermolen met stelling in ons land. Wanneer er onvoldoende wind is, kan een beroep worden gedaan op de elektromotor, die in 1971 werd geplaatst. Bij een grenswijziging in 1964, ging de molen over van de gemeente Haastrecht naar Gouda. Restauraties; 1952 en 1988. Molenaars; A. Slootjes, P. Hunnik, A. van Riet, C. van der Laan, L.A. van den Berg, Gerrit Noorlander, Klaas Noorlander en Jan Noorlander tot heden
• Polder Bergambacht, Haastrechtse gang; 1879 windbemaling op de IJssel opgeheven door de bouw van het stoomgemaal P.J.Smits
  • Achtkante- of Hoge Molen. Deze stond aan een dwarskade in de Bergvliet. De molen had een voorganger die in 1659 was gebouwd en in 1817 is verbrand. In dat jaar is hij herbouwd. In 1879 buiten bedrijf en in 1884 gesloopt. Molenaars: Arij Cornelisse Bles en J. Leewis
  • Middelmolen. In 1473 overgebracht vanuit de Hoekse Gang bij de Lek. Molenaars; Pieter Hunik en Fredrik Slingerland. Buiten bedrijf in 1879 en in 1884 gesloopt. Deze stond ook aan de Bergvliet
  • De Kleine Molen/Molen van Hol. Restant staat op Bilwijkerweg 121/Schenkelkade. Voorganger is overgebracht vanuit de Hoekse Gang bij de Lek. Deze Wipmolen is gebouwd in 1620 en in 1879 buiten bedrijf gesteld. In 1885 is het bovenhuis gesloopt. Molenaars; De Familie Hol
• Polder Laag-Bilwijk
  • Amerikaanse windmotor. Gebouwd in 1917 en gesloopt in 1970. Voornamelijk gebruikt om het peil van de polder op het niveau van de Polder Bergambacht te brengen. Deze stond ten oosten van de Schenkelkade
• Polder Rozendaal. Aanvankelijk had de polder 1 molen (Achtermolen) aan de Tiendweg. In 1660 zou een tweetrapsbemaling (Voormolen) zijn ingevoerd. In 1864 is een nieuwe molen (Bovenmolen) gebouwd
  • Bovenmolen. Deze Stenen Stellingmolen is gebouwd in 1864. Werd in 1924 onttakeld tot halve romp, waarin een ruwoliemotor de bestaande vijzel aandreef. In 1968 werd ook die romp gesloopt. Deze lag aan de IJsseldijk
  • Voormolen. Deze Wipmolen lag ten Noord Westen van de Tiendweg
  • Achtermolen. Deze Wipmolen is in 1680 herbouwd en lag aan de Tiendweg
• Polder De Vlist
  • Molen Oostzijde. Deze Wipmolen ging in 1935 buiten bedrijf
  • Molen Westzijde. Deze Wipmolen stond aan het oostelijke einde van de Bilderwijkerweg. In 1586 herbouwd en in 1917 verdwenen. Het grond gebied waar deze molen stond is in 1921 toe gevoegd aan de polder Agterpoort. In 1929 plaatste men een dieselmotor met schroefpomp en een machinistenwoning, deels op de fundamenten van de oude molen
• Waterschap Benschop. Rond 1485 werd bij de westelijke uitwatering de eerste molen gebouwd in de Benschopse boezem. Op 12 mei 1505 werd land aangekocht voor een tweede molen toen er een bemalings overeenkomst met de polder Hoonaard gesloten werd en in 1577 waren er drie: de Hoekmolen, de Middelmolen en de Peilmolen. Tweetrapsbemaling werd in 1640 ingevoerd en in 1739 zelfs, door het stijgen van het IJsselwater, drietrapsbemaling met twee onder-, twee- midden- en één bovenmolen. In 1670 vond aanbesteding plaats voor het vervangen van de afgebrande molen uit 1505. Het windgemaal verviel en de Benschopse sluis werd gedicht toen in 1871-1872 op stoombemaling werd overgegaan in de oostelijke uitwatering
  • Achter- of Westerse Hogeboezemmolen/ Tiendwegse Molen. Deze Wipmolen verdween in 1887. Deze lag aan de Benschopse boezem, westelijke molen a/d Tiendweg
  • Hoge- of Nieuwe Achtkante Molen. Deze lag aan de Benschopse boezem. Tot 1739 was dit een Wipmolen. De molen is herbouwd als Grondzeiler
  • Nieuwe Achter/Middelmolen. Deze Wipmolen lag aan de Benschopse boezem
  • Peilmolen. Deze Wipmolen werd gebouwd na 1577 en verdween in 1887. Deze lag aan de Benschopse boezem, oostelijke molen a/d Tiendweg
  • Hoekse Molen. Deze Wipmolen werd gebouwd na 1577. Deze lag aan de Benschopse boezem. Op de molenplaats stond tot de jaren ‘70 een ijzeren windmolen met een dieselpomp
  • Deel Hoonaard. Wipstellingmolen. Bouwjaar 1934 en gesloopt in 1964. Voor de sloop van deze molen is op 12 november 1963 een vergunning aangevraagd
• Waterschap De Hooge Boezem. Al rond 1155 was dit gebied bedijkt. In 1486 werd de eerste molen gebouwd, later volgden in 1553 viermolens bij en in 1533 waren het er 6. De laatste molen stond er in 1578. Deze molengang was de eerste tweetrapsbemaling van Nederland en mogelijk van Europa. Van de 7 molens die de polder de Hooge Boezem bemaalden, waren er 6 wipmolens en één stenen molen (nr. 6). Deze stenen molen was ter vervanging van een 8kante molen die verbrand was. In 1872 werd de windbemaling versterkt met een stoomschepradgemaal. Tot 1913/14 werd mede door middel van windbemaling de polder bemalen. De molens zijn allemaal in verval geraakt en 6 ervan zijn er geheel verdwenen.
  • Boezemmolen nr 1. Deze lag aan de Oost Vlisterdijk. Gebouwd in de 16e eeuw. Deze Wipmolen is verdwenen in 1914. Molenaars: Jan Hol, Jan Oorschot en Klaas Sirre
  • Boezemmolen nr 2. Deze lag aan de Oost Vlisterdijk. 21 juli 1831 Brand deze gedeeltelijk af. Deze Wipmolen is verdwenen in 1914. Molenaars: Hendrik van Zijl en Hendrikus de Frankrijker
  • Boezemmolen nr 3. Deze lag aan de Oost Vlisterdijk. Deze Wipmolen is verdwenen in 1914. Molenaars: Griffioen, Boele, Leendert Noorlander en Hannus Homburg
  • Boezemmolen nr 4. Deze lag aan de Oost Vlisterdijk. Deze Wipmolen is verdwenen in 1914. Molenaars: Familie Stolwijk
  • Boezemmolen nr 5. Deze lag aan de Oost Vlisterdijk. Deze Wipmolen is verdwenen in 1914. Molenaars: Hannes Homburg, Leen Noorlander en Boele
  • Boezemmolen nr 6. Oost Vlisterdijk 1. Dit was de enige stenen molen, ter vervanging van een achtkante molen die verbrand was voor de tweede keer in 1873. De eerste brand was in 1739. Deze voorganger was gebouwd in 1533. In 1913 is de bovenkap er afgehaald. In 2007 hoop men klaar te zijn met de restauratie. Molenaars: Van Zijll, Driekus de Framkrijker en fam. de Bruin
  • Boezemmolen nr 7. Deze lag aan de Oost Vlisterdijk. Deze Grondzeiler verdween rond 1914. De molen kreeg in 1830 als proef 2 schepraderen, 1843 opnieuw verbeterd. Molenaars: Klaas Sirre en Jan Oorschot
• Waterschap Polsbroek. Windbemaling in 1489 ingevoerd en in 1625 tweetraps bemaling.
  • Westerse Voormolen. Wipmolen gebouwd in 1625 en verdwenen in 1881. Deze molen lag aan de Tiendweg
  • Westerse Achtermolen. De voorganger was een wipmolen. Gebouwd in 1764 en verdwenen in 1881. Deze molen lag aan de zuidrand van de Grote Keulsevaart. Op 12 december 1763 of 1753 brand hij volledig af
  • Peilmolen. Deze Wipmolen werd na 1625 een ondermolen. Verdwenen in 1881. Deze molen lag aan de zuidrand van de Grote Keulsevaart
  • Oosterse Voormolen. Deze Wipmolen lag aan de Tiendweg. De voorganger is uit 1486. In 1682 is hij verbouwd. En op 29 september 1856 afgebrand, maar daarna ook weer herbouwd
  • Middelmolen. Deze Wipmolen lag aan de zuidrand van de Grote Keulsevaart. Is gebouwd in de 16e eeuw en verdwenen in 1881
• Waterschap Stolwijk, boezem bij Stolwijkersluis
  • De Grote- of Beijerse Molen. Wipmolen verwenen in 1880, in onderhoud bij de polder het Beijerse. Brandschade op 14-3-1840
  • Hoge Molen. Wipmolen gebouwd in 1652 wegens invoering tweetrapsbemaling. Verdwenen in 1880. Molenaar; Bastiaan Meeuwiszoon van Rijswijk
  • Kleine Molen. Wipmolen verdwenen in 1880, in onderhoud bij polder Stolwijk. Deze stond op de Zijgkade