Ouderkerk
Uit Krimpenerwaard Wiki
Inhoud |
Wapen
Het wapen is afkomstig van het wapen van Jan II van Polanen, heer van de Leck in 1342. Hij was weer een nakomeling van het geslacht van Duivenvoorde dat dit wapen al voerde. De familie Van Polanen had de heerlijke rechten in het gebied. Dit is in gebruikt geweest tot 1 januari 1985 toen werd Ouderkerk aan de IJssel met de herindeling van de Krimpenerwaard samen gevoegd met Gouderak tot de Gemeente Ouderkerk
Bijnaam inwoners
Klokkendieven
Eerste vermelding
De eerste vermelding van Oudekerke dateert uit 1263. Aangenomen wordt dat er al in de tiende eeuw een kerk was
Buurtschappen en polders
- Lageweg
- Oudeland
- IJssellaan
Oude verdwenen ambachten
- Er hebben minimaal 6 steenplaasten gestaan in dit dorp. In de polder Nesse; De Schans van F Mijnlieff. De Spreeuwenhoek van A Mijnlieff. De Doorneboom van AA van Elk. Polder Cromme en Geer; Met eigenlijk 1 complex. De Groeneplaats. De Groeneboom. De Dikke Boom van J Rijkaart. Zijde; Molenplaast (sinds 1453) van W Hoogendijk.
- Touwslagerijen
- Vlas en Hennepteelt
- Scheepamkers; Gijs Snoey
Nog bestaande oude ambachten
- Vanouds is Ouderkerk aan den IJssel een bekend schippersdorp; in 1954 had het dorp nog een eigen vloot met 180 schepen! De afdeling Ouderkerk aan den IJssel en omgeving van de Koninklijke Schippersvereniging “Schuttevaer”, de zgn. “IJsselvloot” is na Rotterdam de grootste van ons land, namelijk een vloot van ongeveer 220 varende leden.
- Veeteelt
Historische Bouwwerken
- Dorpsstraat 11 - Woonhuis (1850)
- Dorpsstraat 14 - Boerderij (1850)
- Dorpsstraat 17 - Woonhuis (18e eeuw)
- Dorpsstraat 19 - Voormalige Herberg de Harmonie. Al vermeld in de 17e eeuw. Tot 1880 was dit ook het rechthuis
- Dorpsstraat 21 - Herenhuis (1820)
- Dorpsstraat 22 - Woonhuis (17e eeuw)
- Dorpsstraat 24 - Woonhuis (1686)
- Dorpsstraat 25 - Woonhuis (18e eeuw)
- Dorpsstraat 34 - Woonhuis (1850)
- Dorpsstraat 36 - Woonhuis (1905)
- Dorpsstraat 38 - Woonhuis (1890)
- Dorpsstraat 39 - Woonhuis (1880)
- Dorpsstraat 42-44 - Raadhuis (1880)
- Dorpsstraat 52 - Winkel (1917)
- Dorpsstraat 57 - Woonhuis (1880)
- Dorpsstraat 61 - Boerderij en Schuur (1850)
- Dorpsstraat 96-98 - Woonhuis (1890)
- Kalverstraat 1 - NH-Kerk. Vlak voor de hoofdingang staat een Wilhelminaboom met hek uit 1898. Onder de kerk zijn de fundamenten aangetroffen van een kleiner, in de periode tussen 1150 en 1200 gebouwd tufstenen kerkgebouw. Tussen 1425 en 1428 werd tijdens de Hoekse- en Kabeljauwse twisten de kerk verwoest. Op deze fundamenten werd de kerk daarna herbouwd. Begin 16e eeuw werd het kerkgebouw vergroot tot een kruiskerk. In 1785 word de Kerk gesloten door Overheid ivm bouwvalligheid dit duurde tot 1787. In 1795 volgde nog een restauratie. Tussen 1963 en 1968 is de kerk nogmaals gerestaureerd. Tot het interieur bevind zich een Preekstoel (17e eeuw), een Doophek (1643), twee raadsbanken (1668), twee regeringsbanken (1650), twee tiengebodenborden (1683), een stenen tafel (1732). Het WH Kam Orgel (1854) is het meest originele en complete exemplaar overgebleven van orgelbouwer Willem Hendrick Kam uit Rotterdam. De orgelkast bestaat bijna uit 1500 pijpjes. Verplaatst in 1963/1968 en gerestaureerd in 1971. In de Kerk, welke met die van Sassenheim tot de oudste kerken van Zuid-Holland wordt gerekend, bevindt zich een graftombe van de graven van Nassau Lalecq. De oudste graftombe werd in 1661 aangelegd voor Lodewijk Nasau, een bastaardzoon van Prins Maurits die zelf een zoon was van Willem van Oranje. In opdracht van Willem Maurits van Nassau, graaf van Nassau en heer van Ouderkerk, werd een nieuw praalgraf gemaakt in 1753 tot 1757. Er liggen ongeveer 36 mensen begraven. De bekendste is graaf en veldmaarschalk Hendrik van Nassau. De laatste bijzetting vond plaats in 1824. Restauratie in 1968. Dit graf werd overigens een aantal jaren terug onder overheidstoezicht geopend om het meters hoog staande grondwater weg te pompen. Tot 1854 was hier een voorzanger, die met luide stem de toon en het tempo aangaf. Op zaterdagochtenden tussen 09.30 en 11.30 uur kan er worden bezichtigd
- Kerkweg 14 - Muziektent (1960)
- Kerkweg 133 - Boerderij Nooitgedacht (1910) In juni 2005 werd boerderij getroffen door bliksem en ging deze nagenoeg verloren. En in Oktober 2005 brand de hooiberg om onbekende reden af
- Lageweg 32/34 - Boerderij (1880)
- Lageweg 41 - Boerderij (19e eeuw)
-
Lageweg 45 - Hallenhuis uit de 1650. In de 19e eeuw verbouwd. 17e eeuws tegeltableau in het voorhuis. Kaasboerderij Hoogerwaard. In dit bedrijf wordt 's morgens voor 10.00 uur de kaas gemaakt. Kleine groepjes kunnen helpen bij het kaasmaken. In de loop van de dag volgen dan allerlei handelingen aan de gemaakte kaas. Verder ziet u ook de verzorging en de opslag van de kaas. Deze boerderij is een monumentaal pand uit 1650. Op de boerderij zijn koeien, vleesvarkens en schapen. Verder is er ook een winkel aanwezig waar vele soorten eigen gemaakte kaas en zuivelproducten worden verkocht. Op kinderfeestjes krijgt men een cursus zelfzuivelen
- Lageweg 48 - Langhuisboerderij (1900)
- Oudelandseweg 3 - Boerderij (1904)
- Oudelandseweg 18 - Boerderij (1905)
- Oudelandseweg 21 - Jacob's Hoeve (1915)
- Oudelandseweg 25 - Boerderij (1919)
- Tiendweg Oost 4 - Boerderij (1875)
- Tiendweg Oost 12 - Boerderij (1825)
- Tiendweg West 1 - Boerderij (1850)
- IJsseldijk Noord 1 - Villa (1860)
- IJsseldijk Noord 2 - Woonhuis (1870)
- IJsseldijk Noord 10 - Gemaal (1916)
- IJsseldijk Noord 12 - Nieuwe Algemene Begraafplaats (1928)
- IJsseldijk Noord 22 - Voormalige Gereformeerde Kerk (1910)
- IJsseldijk Noord 67 - (Tegenover) Oude Algemene Begraafplaats (1828). Opmerkelijk zijn het baarhuisje (1850) en zerk van AJ Schelling (1883) te Caïro
- IJsseldijk Noord 87 - Boerderij (18e eeuw)
- IJsseldijk Noord 89 - Boerderij (1750)
- IJsseldijk Noord 90 - Boerderij (19e eeuw)
- IJsseldijk Noord 95 - Woonboerderij (1750)
- IJsseldijk Noord 96 - Boerderij (18e eeuw)
- IJsseldijk Noord 122-123 - Boerderij (1820) Voormalige Steenbakkerij
- IJsseldijk Noord 167 - Woonhuis Huize De Hoop (1900)
- IJsseldijk Noord 180 - Boerderij (1850)
- IJsseldijk Noord 209-210 - Boerderij (18e eeuw)
- IJsseldijk Noord 242-244 - Schuur (1850)
- IJsseldijk Noord 251 - Woonboerderij (1850)
- IJsseldijk Noord 252 - Boerderij (17e eeuw)
- IJsseldijk Noord 271 - Langhuisboerderij (1840)
- IJsseldijk Noord 274 - Boerderij (17e eeuw)
- IJsseldijk Noord 293b - Gemaal De Nesse (1884) In 1924 is de stoommachine vervangen door een dieselmotor. In 1942 werd dit gemaal elektrisch
- IJsseldijk Noord 407 - Boerderij (1722)
- IJsseldijk Noord 412 - Woonboerderij (1881)
- IJsseldijk West 15 - Boerderij (1850)
- IJsseldijk West 29 - Woonhuis (1870)
- IJsseldijk West 35 - Herenhuis (1885) Dit was een directeurs (Capelle van Hogendijk) woning van de Steenplaats De Molenfabriek
- IJsseldijk West 49 - Boerderij Anne's Hoeve (1880)
- IJsseldijk West 53 - Boerderij (1890)
- IJsseldijk West 65 - Boerderij (1850)
- IJsseldijk West 71 - Boerderij (1850)
- IJsseldijk West 73 - Boerderij (17e eeuw) Daggelderswoning
- IJsseldijk West 75 - Woonboerderij (1800)
- IJsseldijk West 77 - Boerderij (1600) Gebouwd op Terp
- IJsseldijk West 79 - Boerderij Westzijde (1875)
- IJsseldijk West 110 - Watertoren (1916) Ontwerp van J Smit en A Visser. Zij ontwierpen ook de toren van Schuwacht. Deze werd gebouwd in verband met de aansluiting bij de Waterleiding Lek en IJssel. De toren is 33 meter hoog en sinds 1980 niet meer in gebruik
Jaartallen
- 1150/1200 - De onder de Dorpskerk gevonden fundamenten van een Turfstenen kerkgebouw
- 1263 - Eerste vermelding van Ouderkerk. Er was toen sprake van Oudekerke
- 1425/1428 - Nederlands Hervormde Kerk wordt verwoest tijdens de Hoekse- en Kabeljauwse twisten
- 1541 - Eerste vermelding van een school die er al een aantal jaren stond
- 1561 - Eerste vermelding van een Steenplaats
- 1618 - Eerste vermelding van een Voetveer
- 1723 - Bouw Berkenwoudse ondermolen / Brookkeerzandse Watermolen
- 1739 - Bouwjaar van Ondermolen-oost van de Polder De Kromme en Geer en Zijde
- 1795 - Restauratie Kerk
- 1804 - Bouw van een stoommachine voor de vervening van de polder Berkenwoude
- 1852 - Bouw van de Ondermolen-west en van Bovenmolen van de Polder De Kromme en Geer en Zijde
- 6 juli 1857 - Een gedeelte van de Poldermolen van Kromme en Geer en Zijdepolder brand af. Schade ƒ 538,25
- 1867 - Bouw Berkousche Molen van de Polder Berkenwoude
- 1880 - Bouw Raadhuis
- 1893 - Korenmolen De Druiventros brand af
- 1902 - Bouw Korenmolen Hoop en Liefde
- 5 januari 1905 - Eerste Gereformeerde Kerk onder aan de dijk in de Kromme
- 1909 - Gereformeerde Kerk aan de IJsseldijk geplaatst. De Duitsers halen onaangekondigd de klok uit de toren in de Tweede Wereldoorlog. Naast de kerk in 1 februari 1953 breekt de dijk door. De muur van de benedenzalen wordt weggeslagen, de hele inventaris – inclusief administratie en archief – drijft weg en de bouw technische toestand blijkt naar het zakken van het water bedroevend te zijn. Een nieuwe kerk aan de Rozenlaan wordt geopend op 18 augustus 1976
- 1917 - Al de drie molens van de Polder De Kromme Geer en Zijde gesloopt
- 1917 - Berkenwoudse ondermolen buiten gebruik en De Berkousche Molen gesloopt
- 1922 - Korenmolen Hoop en Liefde buiten bedrijf
- 8 december 1941 - Een verdwaalde Engelse Bom richt schade aan. Er valt een dode te bespeuren en de kerkelijke gebouwen zijn ernstig beschadigd
- 27 oktober 1945 - Voetbalvereniging Spirit opgericht
- 1949 - Voet- en fietsveer word motorveer. Hiervoor werd met een roeiboot overgezet
- 1952/1953 - Restauratie Houtzaagmolen Hermina
- 1 februari 1953 - Beatrixvloed. Er verdronken twee mensen
- 30 oktober 1958 - Zaagmolen De Hermina brand geheel af
- 1954 - Korenmolen De Druiventros tot de romp onttakeld
- 1956 - Korenmolen Hoop en Liefde gesloopt
- 1965 - Korenmolen De Druiventros geheel gesloopt
- 1975 - Molenromp afgebroken van de Berkenwoudse ondermolen
- 18 augustus 1976 - Gereformeerde Kerk aan de Rozenlaan geopend
- februari 1999 - Historische vereniging Ouderkerck op d'IJssel opgericht
- 27 januari 2000 - Door Joyriding met een rietmaaier grote schade toegebracht aan molenrestanten van de Berkenwoudse ondermolen
Nostalgie
- Wilhelmina boom; Deze staat vlak voor de hoofdingang van de Dorpskerk
- Vóór 1541 had Ouderkerk aan den IJssel reeds een school
- Gif; Ouderkerk heeft te maken met een aantal gevallen van bodemverontreiniging. De Schanspolder (7 ha) geen woningen, maar kantoor/garage, bedrijfsterrein van Joh. Boele B.V. en het voormalig bedrijfsterrein AVIA benzinetanks, IJsseldijk-Noord 51. Alle objecten zijn gelegen aan de Hollandsche IJssel. Daar vrijwel alle gemeenten aan de Hollandsche IJssel te maken hebben met bodemverontreiniging (het gaat hierbij in vrijwel alle gevallen om buitendijks gelegen zellingen die in het verleden zijn volgestort met afval) en ook de rivier(bodem) tot meest verontreinigde van Europa behoort, is het zgn. Hollandsche IJssel Project opgestart. Dit is een samenwerkingsverband van de zes aan de rivier gelegen gemeenten, de provincie Zuid-Holland, een tweetal ministeries (V.R.O.M. en V. en W.) en de betrokken waterschappen om de rivier en de daaraan gelegen zellingen schoon te maken
- 8 december 1941 richt een verdwaalde Engelse Bom schade aan in Ouderkerk. Er valt een dode te bespeuren en de kerkelijke gebouwen zijn ernstig beschadigd.
- Beatrixvloed;Na de stormvloed van 1916 werd de dijk aanmerkelijk opgehoogd. Hierdoor verloor vooral de Dorpsstraat veel van zijn aanzien. Tijdens de watersnood van 1 februari 1953 vond nabij de voormalige Gereformeerde Kerk een dijkdoorbraak plaats. Het water sloeg een gat in de IJsseldijk van 40 meter breed. Er verdronken twee mensen.
Molens
- Houtzaagmolen Hermina; Een in 1718 gebouwde molen (De Hoop) uit Rotterdam-Delfshaven, overgeplaatst in 1907. In bedrijf tot 1927. Gerestaureerd van begin 1952 tot oktober 1953. Op 30 oktober 1958 brandde de molen af
- Korenmolen de Druiventros Een Korenmolen die in 1893 afbrandde maar onmiddellijk na de brand herbouwd werd. De Ligging was aan de IJssel. Molenaar zijn geweest de heren Walraven en Kwakernaak. In 1954 werd de molen tot de romp onttakeld en in 1965 geheel gesloopt. Naast de plaats waar de molen heeft gestaan staat nog een bijgebouw waar aan de muur tot het jaar 2000 'de baard' van de molen bevestigd was. Thans word deze bewaard en beheerd door de historische vereniging Ouderkerck op den IJssel
- Korenmolen Hoop en Liefde. Voorheen De Zandkraai uit Zaandam, overgeplaatst in 1902. In bedrijf tot 1922. Gesloopt in 1956
- Polder Berkenwoude
- Berkenwoudse ondermolen / Brookkeerzandse Watermolen; Aan het Oudenlandsefietspad richting Lekkerkerk. De Berkenwoudsepolder werd al in de 15e eeuw bemalen door een molen. Rond 1723 werd deze vervangen door de Berkenwoudse molen. In gebruikt tot 1917. Hierna werd er een motorgemaal in geplaatst. In 1975 moest de woning en de molenromp worden afgebroken, omdat er een fietspad gepland was. De fundering en wat hoge muurtjes zijn blijven staan. Ze deden jaren dienst als picknickplaats, tot er op 27 januari 2000 door onbekenden bij Joyriding met een rietmaaier grote schade werd toegebracht aan de molenrestanten. De laatste molennaar was H. Groen
- Berkousche Molen Om de te vervenen landen van de Krimpenerwaard te bemalen, werd in 1804 een stoommachine in gebruik genomen. Deze heeft maar enkele jaren dienst gedaan. Allereerst omdat de vervening niet rendabel was en ten tweede omdat de machine toch niet beviel. In 1867 werd de bovenmolen gebouwd. Deze stond ten zuiden van de IJsseldijk. Hij verdween in 1917. Deze bemaalde de Polder Berkenwoude. De laatste molennaar was Slingerland
- Polder De Kromme, Geer en Zijde (1135 ha.); 6-7-1857 Een gedeelte van de Poldermolen van Kromme en Geer en Zijdepolder brand af. Schade ƒ 538,25.
- Bovenmolen; Zijn bouwjaar was 1852. In 1917 gesloopt. Deze bemaalde de Polder van Kromme, Geer en Zijde
- Ondermolen West Bouwjaar is 1852. In 1917 gesloopt. Deze molen behoorde tot de Polder De Kromme Geer en Zijde
- Ondermolen Oost; Deze molen stond op de Tiendweg. Zijn Bouwjaar was 1739. In 1917 gesloopt. Deze molen behoorde tot de Polder De Kromme Geer en Zijde.
Natuur
- Polder de Nesse; 129 ha. Het terrein Polder de Nesse, ten oosten van Ouderkerk aan de IJssel, is met zijn smalle weidekavels een kenmerkend deel van het veenweidegebied. Het landschap is hier relatief open, met drie ver uit elkaar gelegen beplantingsstroken: IJsseldijk/Lage Weg (noordwesten), Nesse Tiendweg (centraal) en Ouderkerkse Landscheiding (zuidoosten). De strook IJsseldijk/Lage Weg is tevens een bebouwingslint. Aan de oostzijde ligt de weg ‘Schaapjeszijde’ en aan de westzijde liggen de waterlopen van de Berkenwoudse Boezem. In het terrein is relatief veel open water aanwezig in de vorm van brede sloten en vele kleine slootjes, welke een belangrijke functie vertegenwoordigen voor de daarin aanwezige flora en fauna, met name voor watervogels die in het terrein overwinteren
- Polder Oudeland; 33 ha. Het terrein Polder Oudeland ligt ten zuiden van Ouderkerk aan den IJssel. De polder is een natuurlijk en historisch waardevol stukje land, waarvan het voormalige gebruik nog goed te zien is. Er zijn restanten van veenputten, waarop kleine schaal veen werd gewonnen. Het natuurgebied is te overzien vanaf de Oudelandseweg en vanuit het Loetbos
Veerverbinding
Voet- en fietsveer Ouderkerk a/d IJssel - Nieuwerkerk a/d IJssel. Eerste vermelding is in 1618. De eerste schipper was Gerrit Rongertz, hij en zijn opvolgers hebben tot 1949 met een roeiboot overgezet. Deze laatste boot was goed voor maximaal vijftien passagiers. Maandag t/m Vrijdag; 6.00-22.00, Zaterdag; 7.00-20.00 en Zon- en feestdagen. Van 1 oktober t/m 31 maart GEEN DIENST van 1 april t/m 30 september: 9.00-20.30
Belangrijke adressen
- Historische vereniging; Ouderkerck op d’IJssel. Dorpstraat 19. Expositieruimte open van 1300 tot 1600 uur op elke Zaterdag [[1]]
