Schoonhoven
Uit Krimpenerwaard Wiki
Wapen
Landkaart
Eerste vermelding
1247
Ambachtsheren en -vrouwen; (Lage Heerlijkheid)
- Pelgrim van der Lede, stierf kinderloos
- Jan I van der Lede. Ridder. Verdronk in 1304 in de Lek. Deze volgde bovenstaande op tussen 1227 en 1243
- Hugo Botter, 1253. Jongste broer van Jan I van der Lede. Vanaf hier tot 1330 spreek men van 'de poort en het goed van Schoonhoven'
- Asekijn, weduwe Hugo Botter, in of kort voor 1279
Hoge Heren en Vrouwen; (Hoge Heerlijkheid)
- Nicolaas van Kats I, 1280. Deze had tevens Gouda in bezit. Oudst bekende schriftelijke stadsrecht, gegeven door graaf Floris V
- Nicolaas van Kats II, 1283. Volgens een bericht werd hij om zijn hulp aan de Zeeuwen die Schoonhoven belegerden in 1300 te Alkmaar gevangen gezet
- Jan II van Henegouwen, 1300
- Willem III van Henegouwen, 1304
- Jan van Beaumont, 1309 (jongere broer van graaf Willem III van Henegouwen) Hij werd begraven in Valenciennes maar zijn hart werd bijgezet onder het Hoofdaltaar in de kloosterkerk van het karmelietenklooster 1310-1356. Jan van Beaumont, de jongere broer van Graag Willem III, heeft veel gedaan voor de Zilverstad. Van 1309 tot zijn overlijden in 1356 was hij stadsheer van Schoonhoven.
- Jan van Blois, 1353 (Kleinzoon van Jan van Beaumont) Vanaf hier word gesproken van Heer van Schoonhoven en de Lande van Blois 1358-1381
- Guy van Blois, 1381 (2e kleinzoon van Jan van Beaumont) overlijd kinderloos 25 februari 1398
- Hertog Aelbrecht van Beieren, 1397
- Margaretha van Kleef, weduwe Albrecht van Beieren, 1404
- Graaf Willem VI, 1412
- Margaretha van Bourgondie, weduwe graaf Willem VI, 1416-1441
- Na 1441 zijn de graven van Holland steeds heren van Schoonhoven en de Lande van Blois geweest tot en met Philips II in 1581, toen Schoonhoven zich voegde bij de Unie van Utrecht
Buurtschappen en polders
- Kikvorschepolder
- Willige Langerak (De Gemeente is in 1943 opgesplitst tussen Schoonhoven en Lopik)
Oude verdwenen ambachten
- Aardappel-Siroopfabriek
- Azijnmakerij
- Bierbrouwerijen. Het Hoefijzer lag vlak bij de Visbrug. De Drie Eendjes langs de Oude Haven en de derde brouwerij lag in de Noordwesthoek van de stad.
- Blikwerkerijen
- Fonteinkoekbakkerij
- Gemeentelijk Gasfabriek; In 1896 in bedrijf genomen
- Hennepteelt
- Koperslagerijen
- Korenmolens
- Lakennijverheid
- Leerlooierij; 3 bedrijven met 18 arbeiders in 1861
- Loodwitfabriek (1778)
- Pottenbakkerijen (1600)
- Pijpenfabrieken (1600)
- Scheepstimmerwerf
- Steenplaats. Vermelding rond 1380/1381 voor het bouwen van het kasteel van Gouda.
- Tapijtfabrieken (1600)
- Touwslagerij. In 1561 zijn er 7 lijnbanen en 3 spinnerijen in de binnenstad zijn. Dit was hoofdzakelijk voor Visnetten.
- Visserij (al sinds de 13de eeuw) In den jaare 1749 was de Salmvangst te Schoonhoven zo gezegend, dat aldaar van twee Visscheryën, tusschen den 16 Mey en 10 Juny, 952 Visschen: waar van men, in veele Jaaren, geen voorbeeld hadt gezien. Salmvisscherij van den Tempel. De Zalmvangst was ook hier een belangrijke bron van inkomsten.
- Zeemfabriek
Nog bestaande oude ambachten
- Boekdrukkerij
- Scheepvaart
- Tientallen goud- en zilverfabriekjes
- Veeteelt
Historische Bouwwerken
- Beijlingracht 26-30/36-42 - Woningen (1900)
- Beijlinggracht 32-34 - Woonhuis (1895)
- Buiten de Veerpoort - Urinoir (1932)
- Dam - Brug over de Dam (1349) Renovaties in 1930 en 1970
- Dam 3 - Winkel (1900)
- Dam 5 - Woonhuis (1860)
- Dam 9 - Waag
- Doelenplein 12 - Kantine gebouw (1876) Dit was tussen 1922 en 1956 een School
- Doelenplein 13-24 - St. Jorisdoelen
- Goedhartweg 54 - Electrisch Watergemaal K. Vink. Het interieur bevat onder meer een tegeltableau dat herinnert aan de stichting van het gemaal en ook een tweetal identieke, 25 pk ASEA-electromotoren uit 1926 (18,4 kW). De opwerking geschiedt door middel van schroefpompen met een capaciteit van 35 resp. 40 m3 per minuut.
- Haven - Vischbrug (Gerestaureerd 2000) Een van de oudste plekjes van Schoonhoven. Zijn naam is ontleent aan de visafslag die eerst in Ammerstol stond
- Haven - Stenenbrug (Bij Stadshuis) uit 1387. In 1971 gerestaureerd. Hierop bevind zich een mozaïek, een cirkel met een blauwe steen. Op deze plaats werd op 4 oktober 1597 kruidenzoekster Marrigje Ariëns, beschuldiging van hekserij, gewurgd en vervolgens op de brandstapel verbrand. Tevens werd de blauwe steen gebruikt om de Nieuwe Heer te huldigen. Deze steen zou ook het middelpunt van de stad aanduiden.
- Haven 2 - Winkel (1895)
- Haven 3 - Woonhuis (17e eeuws)
- Haven 6 - Woonhuis. (1740)
- Haven 7 - Woonhuis (1870)
- Haven 12 - Woonhuis. (1840)
- Haven 16 - Woonhuis (1610)
- Haven 17 - Woonhuis (1850)
- Haven 19 - Woonhuis. (1790)
- Haven 22 - Woonhuis (1634)
- Haven 30 - Woonhuis (na 1518) Verbouwd in 1840
- Haven 31 - Winkel (1880). Verbouwd in 1910
- Haven 37-41 - Stadhuis
- Haven 46 - Woonhuis
- Haven 50 - Winkel (1870)
- Haven 52 - Woonhuis (1840)
- Haven 57 - Woonhuis (1760)
- Haven 61 - Woonhuis (1891)
- Haven 64 - Woonhuis (1870)
- Haven 66 - Winkel (1822) verbouwd in 1925
- Haven 67 - Winkel (1890)
- Haven 71 - Woonhuis (1892)
- Haven 82 - Woonhuis (15e eeuws) Verbouwd in 1608 en in 1890
- Haven 84 - Hervormde St. Bartholomeuskerk
- Kerkstraat 1 - Winkel (1910)
- Kerkstraat 3 - Winkel (1880)
- Kerkstraat 5 - Winkel (1880)
- Kloosterwal 1 - Oude delen van de stadsmuur
- Koestraat 6 - Woonhuis (1485)
- Koestraat 58 - Woonhuis (1930)
- Koestraat 68 - Woonhuis (1776) Gerestaureerd in 1937
- Koestraat 72 - Stadskorenpakhuis (1566). De aanleiding tot de bouw hiervan staat op de Gevel. Door de grote vorst van het jaar 1564, was er grote behoefte aan granen. In 1748 verkocht. In 1906 is het pand gerestaureerd en Spaarbank geworden
- Koestraat 80 - Gereformeerde Weeshuis. Gesticht in 1581. Sinds 1863 was dit in de Koestraat 80. Na sluiting in 1940 is het gebouw in 1980 opgedeeld in Woningen
- Koestraat 94 - Winkel (1617)
- Koestraat 101 - Heilige Kruiskapel (1518) Verbouwd tot Woonhuis in 1637
- Koestraat 109 - Oudemannen en Vrouwenhuis. (1760) Het heeft van 1898 tot 1968 gediend als Oudeliedenhuis. De 2 gevelstenen in het pand (1646) zijn van een verdwenen buurpand
- Koestraat 121a - Pakhuis (1890)
- Koestraat 114 - Woonhuis (1860)
- Koestraat 123 - Woonhuis (1925)
- Koestraat 126 - Woonhuis (1654)
- Koestraat 130 - Woonhuis (1840)
- Koestraat 134 - Heerenlogement (1650) Verbouwd in 1740 en 1840
- Koestraat 144 - Woonhuis (17e eeuws)
- Koestraat 146-148 - Woonhuis met Koetshuis (1900)
- Korte Dijk 5 - Woonhuis (1870)
- Korte Dijk 7 - Woonhuis (1860)
- Korte Dijk 9 - Woonhuis (1860)
- Korte Weistraat 12 - Zilverfabriek (Gebroeders Seton) uit 1910
- Kortlandstraat 2 - J. Kortlandschool (1931)
- Kruispoortstraat 6 - Remonstrantse Kerk
- Lange Weistraat - Trafohuisje (1930)
- Lekdijk-West 15-21 - Arbeiderswoningen (1910)
- Lopikerstraat 7 - Winkel (1880)
- Lopikerstraat 9 - Postkantoor (1899)
- Lopikerstraat 13 - Woonhuis (1571) Gevel uit 1640. Restauratie 1938
- Lopikerstraat 16-18 - Winkel (1884)
- Lopikerstraat 20 - Pakhuis (1840)
- Lopikerstraat 23 - Winkel (1890)
- Lopikerstraat 30 - Winkel (1901)
- Lopikerstraat 37 - Woonhuis. De Vergulde Swaen (1642) Restauratie 1962-65. Hierna heet het huis de Vestaals Maagd
- Lopikerstraat 46 - Woonhuis (17e eeuws)
- Lopikerstraat 49 - Woonhuis (17e eeuws)
- Lopikerstraat 50 - Woonhuis (1923)
- Lopikerstraat 51 - Winkel (1910)
- Lopikerstraat 63-75 - Woningen (na 1877)
- Nes - Israëlische Begraafplaats (1767) In 1867 uitgebreid. Deze werd ook gebruikt door Lekkerkerk
- Olivier van Noortplein - Tegeltableau
- Opweg 2d - Stadsherberg (1850) Aanbouw is van 1930
- Opweg 6 - Woonhuis (1910)
- Oude Haven 10 - Woonhuis (17e eeuws)
- Oude Haven 11 - Woonhuis (1880) Verbouwd in 1915
- Oude Haven 13 - Woonhuis (17e eeuws)
- Oude Haven 14 - Woonhuis (1870)
- Oude Haven 17-19 - Woonhuis (17e eeuws)
- Oude Haven 20 - Woonhuis (1840)
- Oude Haven 21 - Edelsmederij (1904)
- Oude Haven 22 - Woonhuis (1627)
- Oude Haven 28 - Sint Andrieshuis (1875) Het St. Andriesgilde word al genoemd in 1638
- Oude Singel 128-142 - Arbeiderswoningen (1910)
- Oude Singel 160-172 - Arbeiderswoningen (1915)
- Oude Singel 174 - Woonhuis Nisi Dominus (1915)
- Scheepmakershaven 28-32 - Zilverwerkplaats (1880)
- Spoorsingel 2 - Woonhuis (1930)
- Spoorsingel 11 - Woonhuis (1910)
- Spoorstraat 6 - Zilverfabriek (Firma C.F. Wever) uit 1928
- Spoorstraat 8 - Zilverfabriek (Gebroeders Huisman) uit 1928
- Spoorstraat 58 - Woonhuis (1930)
- Stationsplein 1 - Voormalig Tramstation (1913). Gebouwd voor de Tramlijn naar Gouda
- Tol - Bartholomeustoren
- Tol 5 - Woonhuis (1875)
- Tol 6 - Woonhuis (1870)
- Tol 8 - Woonhuis (1640)
- Tol 9 - Woonhuis Gouden Hoofd
- Tol 10 - Winkel (1890)
- Tol 12 - Winkel (1880)
- Tromperstwal - Brug (1777)
- Veerstraat 5 - Woonhuis (1870)
- Voorhaven - Keersluis (1762) Vernieuwd in 1860
- Voorhaven 5 - Woonhuis (1840)
- Voorhaven 6 - Woonhuis (1630)
- Voorhaven 10 - Woonhuis (1560) Stond tegen de Vrouwenpoort. Verbouwd in 1862
- Wal 3/5 - Kaaspakhuis (1900)
- Wal 3-7 – Algemene Begraafplaats (1829) aangelegd op het vroegere Orange bastion. Het ambt van doodgraver werd vier geslachten lang door de familie van Dam uitgeoefend
- Wal 9 – Beer met Monnik (1590) Vernieuwd in de 18e eeuw
- Wal 10 - Veerpoort
- Wal 14 - Voormalige Plateelfabriek (1929)
- Wal 26 - Stadsboerderij (1865)
- Wal 40 - Franciscanessenklooster (1906)
- Wal 61 - Exercitieloods (1886) Reeds in 1394 is al sprake van een schutterij. De taak van de schutterij was in tijd van oorlog de stad te verdedigen. Tevens was ze belast met de wacht en het handhaven van de orde. Van 1815 tot 1901 maakte de schutterij deel uit van de militaire organisatie en bestond uit alle mannelijke ingezetenen tussen 25 en 35 jaar, voor zover deze niet door de wet waren vrijgesteld. Oorspronkelijk werd geoefend in de Doelen doch later werd het bastion aan de Wal als oefenplaats gebruikt. Nu beter bekent als buurtcentrum "Het Bastion". Na 1922 is dit ook gebruikt als kanonnenbergplaats
- Wal 63 - RK StBartholomeuskerk
- Willem de Zwijgerstraat 13 (Oranjeplaats) - Willem de Zwijgerschool (1933) ontworpen en gebouwd door stadsarchitect Died Visser. Uitgebreid in 1975
Willige Langerak
- Montignylaan 18 - NH Kerk. Toren stamt vermoedelijk uit einde 13 eeuw, die in 1627 verhoogt werd. De kerk is vernieuwd in 1650 en in 1836 verbouwd. Inventaris; Preekstoel en doophek (1650), Herenbanken (17e eeuws) en een orgel (1875) gebouwd door L. van Dam
- Montignylaan 28 - Ambachtshuis of jachthuis (18e eeuw) Een gedeelte van het pand was van 1923 tot 1942 als Raadzaal in gebruik
- Tiendweg 1 - Boerderij Roosenburg (1890) Voor 1923 diende een van de vertrekken als raadzaal
- Lekdijk Oost - Peilschaalhuisje (1896)
Het ontstaan, Vestigingen en belegeringen
- 12 juni 1119 - Gaf heer Dirk van Amersfoort aan Hugo Botter, die een zoon was van Jan, Heer van Arkel, een stuk land in leen, om des te gemakkelijker uit de Lek naar Haastrecht te kunnen komen. Dirk was Hugo’s schoonvader. Deze sloot werd gegraven en hete Bottersloot. Deze stond tot 1500 nog in verbinding met de Oude haven
- 1200 - Kort na deze tijd groef men buitendijks een rivierhaven
- 1220 - Ter plaatse van het huidige Doelenplein verrees een kasteel. Johannes van de Lede was waarschijnlijk de man die dit kasteel gebouwd heeft aan de noordkant van de Zevender of Lopikerwetering. Nog in 1508 vertoeft Keizer Maximiliaan op dit slot "Liesveld". Het kasteel brandde in 1518 vrijwel geheel af. De geplande herbouw aan de Lek werd in 1526 stilgelegd. In 1540 braken boeren het kasteel steen voor steen af en brachten het puin naar Vredenburg te Utrecht, alwaar Keizer Karel V een kasteel liet verrijzen.
- 1253 - Toenmalige ambachtsheer van Schoonhoven, Hugo Botter, laat de Botersloot graven. Deze is gelegen naast de Opweg en loopt naar de Vlist. Dit om het handelsverkeer tussen Haastrecht en Schoonhoven te bevorderen. Het heette toen "Bottersloot"
- 1280 - Schoonhoven heeft het karakter van een stad. De nederzetting kreeg vermoedelijk rond deze tijd stadsrechten
- 1281 - Oostelijk Schoonhoven dat behoorde aan de Bisschop van Utrecht en het Westelijk deel dat behoorde aan de graaf van Holland worden samen gevoegd. Hierdoor word Schoonhoven gevormd tot 1 stad.
- 1300-1400 - Strijd tegen de Zeeuwen, Witte van Haamstede en Jan van Arkel
- 21 augustus 1300 - Graaf Jan II van Holland verleent vergunning om een omwalling aan te leggen. Dit omdat de poorters van Schoonhoven het kasteel van hun heer Nicolaas van Kats hadden belegerd. Nicolaas had zich gekeerd tegen de graaf van Holland.
- 1304/1310 - Rond deze periode worden de grachten gegraven
- 4 mei 1322 - Schoonhoven krijgt de status van vrije stad van graaf Willem II. Scohoonhovennaren kunnen vanaf die tijd tolvrij reizen. Tevens regelt Jan van Beaumont het bestuur en de rechtspraak van de stad. De oude schepenen krijgen een vorm van inspraak bij de benoeming van de zeven nieuwe schepenen
- 1350 - Stadsmuur met stadspoorten word gebouwd. Deze bestond uit negentien torens, twee waterpoorten en vijf stadspoorten (Kruispoort, Willigerpoort, Lopikerpoort, Vrouwepoort en Veerpoort) en een binnenpoort (Hofpoort), deze gaf toegang tot het kasteel. Van deze verdediging resteert de gracht langs de Oude Singel en de Beijlinggracht
- 1358 – Hertog Aelbrecht “ruwaard” van Holland verkiest “die Hage” als residentie. Hiervoor is Schoonhoven is in het midden van de 14de eeuw het literair-culturele centrum van Holland! Na 1387 als permanente hofstad, verschuift de culturele hoofdrol van Schoonhoven naar s-Graven Haghe
- 1397 - De grafelijke tol wordt door hertog Aelbrecht verlegd van Ammerstol naar Schoonhoven
- 1401 - Hertog Albrecht van Beieren bevestigd de eerder gegeven stadrechten aan Schoonhoven en legde hij definitief de Hollandse grafelijke tol in deze stad.
- 1425 - Belegering tijdens de Hoekse en Kabeljauwse twisten. Albrecht Beyling werd levend begraven door Jacoba van Beieren. Historische bekendheid kreeg Schoonhoven vooral door Jacoba van Beieren, Toen zij in 1425 uit het Gravensteen in Gent wist te ontsnappen, waar ze door Fillips de Goede gevangen was gezet, vluchtte ze naar het Hoekse gebied van Gouda en Schoonhoven. Vanhier uit ondernam ze een aantal pogingen om Holland te heroveren, die echter alle mislukten.
- 1518 - Schoonhoven voegt zich bij de Unie van Utrecht.
- 1572 - Schoonhoven bleef trouw aan de koning en de katholieke kerk. Het lot van de martelaren van Gorkum weerhield de stad ervan zich vrijwillig achter de prins van Oranje te scharen. Daarop werd de stad belegerd door de Geuzen (Lumey), aan wie de stad zich over gaf op 3 oktober. Hierbij verwoest Lumey het klooster St. Michiel in de Hem. Vier mensen werden omgebracht.
- 12 aug 1575 - Spaanse troepen voor Schoonhoven
- 24 augustus 1575 - De Spanjaarden hernamen de stad in
- 1575 - Schoonhovense noodmunten
- 1577 - Schoonhoven weer onder controle van de Staten van Holland. Spanjaarden verlieten Schoonhoven voorgoed.
- 1582/1601 - Omdat Schoonhoven onderdeel werd van de Oude Hollandse Waterlinie werden de vestigingswerken vergroot en uitgebreid. De Willigerpoort word gesloopt in 1590 en de Veerpoort word verplaatst naar zijn huidige locatie in 1601. Omdat er geen belegeringen meer waren, werd het onderhoud van de vesting daarna verwaarloosd
- 7 september 1618 - Prins Maurits verscheen met troepen om op te komen voor de Contra remonstranten
- 1672 - Inval van de Fransen, onderleiding van Lodewijk de Veertiende. In Schoonhoven worden militairen gelegerd, mede door de slechte behuizing breekt er malaria en buiktyfus uit. De Fransen komen tot Schoonhoven, verder de waard in lukt niet omdat het land 30 cm onder water staat. Na dit rampjaar volgde een modernisering van de vesting tot een totaal van acht bastions
- Vanaf het eind van de 16e eeuw tot 1795 was Schoonhoven de 10e stemhebbende stad in de staten van Holland.
- 1787 - Prinses Wilhelmina van Oranje word aangehouden bij de Vlist. Hierna trok de Hertog van Brunswijk Schoonhoven binnen, na den hoon, de Prinses van Oranje aangedaan
- 1805 - Lopikerpoort word gesloopt
- 1816 - De Oude Hollandse Waterlinie word opgeheven. Schoonhoven verliest zijn functie als vestigingsstad
- 1827 - Egalisatie van de wallen en het gedeeltelijk dempen van de grachten.
- 1862 - Kruispoort en Vrouwenpoort worden gesloopt.
- 1930 - Restant van de Zevender word gedempt (Lange Weistraat)
- Heden - De Nieuw Hollandse Waterlinie staat op de lijst van werelderfgoed van de UNESCO. De Oude Hollandse Waterlinie verdient hierop ook een plek. Helaas wil men dit nog niet inzien
Nostalgie
- Schoonhoven behoorde velen malen bij de Provincie Utrecht. Eigenlijk is het gebouwd op de grens van de 2 provinciën
- Het Galgenveld stond aan de Oostzijde van de Stad, langs de Lek op de Uiterwaard. Omdat meestal een westenwind over ons land waait, werd gekozen voor de Oostzijde van de Stad, zodat de stank niet te ruiken was in de Stad zelf. Tevens stond de Galg op een Uiterwaard, zodat naderende schepen gewaarschuwd werden, dat in Schoonhoven het "recht" werd gesproken. Het vonnis werd volbracht voor het Stadhuis, de lijken werden later op deze plek gehangen
- Veerdienst
- 1340 Karmelietenklooster. Gesticht door Jan van Beaumont, heer van Schoonhoven. De kerk werd in 1347 gewijd. Na de stadsbrand van 1375 werd het klooster door toedoen van Jan van Blois, de toenmalige heer van Schoonhoven, herbouwd. Klooster en kerk bleven in gebruik tot 1579, de reformatietijd. In 1596 werd het klooster gesloopt en het terrein door de stad voor huizenbouw uitgegeven. In 1970 werd de Oranjestraat gewijzigd in de oorspronkelijke naam “het Klooster”.
- Branden
- Jaarmarkten; Anno 1412 verlegde Hertog Willem VI van Beieren de jaarmarkten van Stolwijk naar Schoonhoven. De paardenmarkt was op 4 juli, dit werd later verzet naar 1 juni. De Hoornveemarkt was op 17 october. Bouw van Elisabethklooster
- Schoonhovense fonteynkoek; Schoonhovensche gekruyde fonteynkoeck, een kruidkoek van tarwe- en roggebloem, honing, suiker, specerijen en zuidvruchten. Uitgevonden in de 17e eeuw door bakker Koster, die zijn bakkerij in de Fonteynsteeg had, vandaar deze naam. De koek wordt nog steeds volgens het oude recept gebakken. U bent niet in Schoonhoven geweest als u geen fonteynkoeck heeft gekocht! Historie Schoonhovensche gekruyde fonteynkoeck. De koeken danken hun naam aan de woonplaats van de eerste banketbakker die ze maakte aan de Fonteinsteeg. Niet alleen heeft het procedé van koeken bakken de eeuwen overleefd, ook de Fonteinsteeg bestaat nog steeds; het is een bijzonder smal straatje tussen het café van Haven 29 en de winkel van Haven 31. Het steegje loopt van de Haven naar de Lange Weistaat. Het alleenrecht op het voeren van de naam 'fonteynkoecken' gaf nogal eens moeilijkheden, want ook andere bakkers wilden zich van die naam bedienen en hingen bordjes met 'fonteynkoecken' op in hun winkel. Klachten hierover troffen wij al aan in stukken uit het jaar 1689. Dat aan het voortbestaan van de fonteynkoecken grote waarde werd gehecht, blijkt ook uit het feit dat 'het geheim van de fonteynkoecken' zelfs onderdeel vormde van een oud testament. Vandaag de dag zijn de fonteynkoecken nog te koop op slechts enkele meters afstand van de Fonteinsteeg namelijk bij Bakkerij Kok, Haven 57. De Fonteinsteeg heeft ook jarenlang te boek gestaan als Fonteinstraat, dat was met meer steegjes het geval. Vooral op aandringen van de Historische Vereniging Schoonhoven heeft men jaren geleden dat weer aangepast aan de oorspronkelijke naam. Zuid-Hollandse specialiteit uit de Zilverstad Zuid-Holland heeft heel wat specialiteiten. Voor mensen die van lekker houden is een bezoek aan Schoonhoven de moeite waard en koop dan een Schoonhovensche gekruyde fonteynkoeck. Nee, met een fontein heeft het niets te maken, maar wel is het een heerlijke lekkernij die op eminente wijze gekruid is. Er zijn meer provincies in Nederland waar men kruidkoek kent en er is ook een Indische kruidcake. Maar zoals de gekruyde fonteynkoeck smaakt... die is met geen andere lekkernij te vergelijken. Kok's Bakkerij, Haven 57, vlakbij het historische stadhuis is de enige Schoonhovense bakker die deze specialiteit nog brengt.
- 1627 - Vrouwenklooster gesticht.
- 1640 Zilverstad; De stad is vooral bekend als de Zilverstad in Nederland, waar traditioneel en modern zilverwerk gemaakt en verkocht wordt. In het jaar 1640 kreeg Schoonhoven haar eerste zilversmidgilde, dat na de Napoleontische tijd in de vergetelheid te zijn geraakt, in 1988 heropgericht is onder de naam St. Eloy.
- 24 augustus 1740 – Zuiveloproer
- Schoonhovense Courant; Het was Bastiaan Eliza van Nooten, zoon van burgemeester van Lopik, die in 1832 aan de Haven in Schoonhoven een drukkerij vestigde. In de beginperiode legde men zich o.a. toe op 't drukken van leerboeken. De beide zonen van de oprichter, Sebastiaan en Willem-Nicolaas gaven de drukkerij in 1869 een geheel nieuwe wending; op 3 juli van dat jaar kwam het eerste nummer van de Schoonhovensche Courant uit met onder de kop de toenaam "Weekblad voor de Krimpener-, Alblasser- en Lopikerwaard". Aangezien de krant aanvankelijk allen op zondag verscheen, kreeg de Schoonhovensche Courant al gauw de bijnaam "de Boerenbijbel". Dat de zaken in deze beginperiode goed liepen moge blijken uit het feit dat de verschijningsfrequentie snel opliep tot drie keer per week. De drukkerij kreeg nu ook de definitieve naam, n.l. S. & W.N. van Nooten. Zeer bekend zijn de 447 prentbriefkaarten van deze firma uit 1901 tot 1903
- Boterhuis; Werd in 1860 gebouwd voor het ter markt brengen van boerenboter. In 1925 werd het Boterhuis afgebroken en kwam er een muziektent voor in de plaats. Na de tweede wereld oorlog werd de muziektent verplaatst naar het Olivier van Noortplein
- Vakschool Schoonhoven
- 1862/1922 - Artillerie Instructie Compagnie
- 1864 - Fonds voor ondersteuning bij arbeidsongeschiktheid door ziekte, invaliditeit of ouderdom: het fonds Tot Hulp in Lijden.
- 1876 - Zilversmid Jacobus Rikkoert begint naast zijn atelier een winkel
- 22 augustus 1902 - Ponton over de Lek. Gelegd door de Pontonniers uit Dordrecht
- 1 juni 1906 - TAVENU - Tot Aangename Verpozing En Nutige Uitspanning. opgericht, omdat Muziekvereniging Apollo werd opgeheven.
- Springerpark
- 1921 - Fanfare Toageno opgericht, in 1972 werd dit omgezet naar Brass Band Schoonhoven. Gymnastiekvereniging DOS opgericht
- 1939 - Tijdens de mobilisatie was het stafbureau in Schoonhoven. Brug over de Lek. De provinciale brug is al in 1939 door de overheid toegezegd.
- 1941 - VAVO (Vereenigde Auto Vervoer Ondernemingen) opgericht. In 1964 kwam Greyhound ten tonele, deze wilde uitbreiding in Europa. Helaas bleef dit uit en in 1972 kwam een einde aan dit bedrijf.
- 9 april 1942 - Dominee Jan Kars word gearresteerd in Schoonhoven. Hij zat bij de verzetsbeweging de Leeuwengarde in Rotterdam. Hij werd overbracht naar Scheveningen. Op 13 juli ging hij op transport naar het concentratiekamp in Amersfoort. Op 16 november 1942 begon in de kerkzaal van het Huis van Bewaring het proces tegen de Leeuwengarde. Dit proces duurde tot 27 november. Drieëndertig gevangenen moesten voor de rechter verschijnen en werden verdedigd door Duitse advocaten, met als resultaat dat tegen eenentwintig de doodstraf werd uitgesproken. De anderen kregen tuchttraffen van vijftien jaar of langer. Terwijl hij het Wilhelmus zong kreeg hij de kogel. De doden werden ter plaatste in een gemeenschappelijk graf gelegd. Later werd het lichaam van de moedige Schoonhovenaar met militaire eer in het familiegraf in Schoonhoven herbegraven. In mei 1978 werd ds. Kars samen met zijn inmiddels overleden vrouw herbegraven op het ereveld in Loenen op de Veluwe.
- 14 april 1944 - Veenendaal verzet bezet de Schoonhovens courant, en laat oranjenieuws drukken.
- 25 april 1945 – Jan de Snor verzetcommandant uit de Alblasserwaard word bevrijd uit de politiecel in Schoonhoven. De acht agenten die hem bewaakten werden zo onderdruk gezet, met straffe van executie dat ze hem wel vrij moesten laten.
- Tot ver in de 20e eeuw breidde Schoonhoven zich niet uit buiten de vroegere vesting. Pas na 1945 groeide de stad, voornamelijk in noord-westelijke richting. In de negentiger jaren ook in oostelijke richting.
- 1945 - Oprichting Watersportvereniging de Zilvervloot
- 1945/1949 - Tijdens de 'Politionele actie' in voormalig Nederlands Indie was in Schoonhoven het Depot Nazending Nederlands-Indië voor deserteurs. Jan "Poncke" Princen is hier vandaan ook verzonden
- 26 november 1954 - Officiële opening weggedeelte Utrecht Schoonhoven
- 14 september 1957 - Taptoe georganiseerd door TAVENU en TOAGENO
- 14 december 1967 - Schaats- en Skeelervereniging De Zilveren Schaats opgericht
- Officieel Polsstokbond Holland opgericht 17 juni 1970
- Maart 1974 - Historische vereniging Schoonhoven op gericht
- 2 februari 1976 - Korfbal vereniging Argento opgericht.
- 1 november 1980 - Dames turninterland Nederland en Hongarije
- 22 april 1982 - Begin Sportschool Nippon
- 17 september 1982 - Hondensport Vereniging Schoonhoven opgericht
- 1984 - Eerste organisatie door St Eloy Gilde van de Zilverdag op 2de Pinksterdag. Onder de Stichting Nationale Zilverdag groeide het evenement uit 25.000 bezoekers.
- 1999 - De Hasco Verffabriek vertok uit de binnenstad.
- 2001 - Bezoek van Prins Willem-Alexander en Máxima. Château Schoonhoven was de naam van die prestigieuze wijn uit Aarschot, België. Zij waren echter gevuld met goedkope Franse en Chileense wijn. De zaak lekte uit in december
- 20 november 2005 - Knipkunstmuseum definitief gesloten
- NAVO-complex
- Villa Achterwerk
- 3 juni 2007 - Schoonhoven - Open Nederlands Kampioenschap Semi Contact
Bekende personen
- Olivier van Noort
- Teunis Kok, de laatste gezagvoerder van 'Reederij op de Lek no.6', maar deze werd later, als eerbetoon aan hem, omgedoopt in 'Kapitein Kok'
- Jamai Loman
- Reinier de Graaf (1641), arts en anatoom
- Helga van Leur (8 september 1970), weervrouw
- Chantal de Bruijn (13 februari 1976), hockeyinternational
- Jan Arie van der Heijden (3 maart 1988), voetballer van Ajax, jeugdinternational
Evenementen
- Nationale Zilverdag (Tweede Pinksterdag)
- Culturele Zondag. Elke derde zondag van de maand in het voor- en najaar
- Bartholomeusdag op 24 September. Dit is de Schutspatroon van Schoonhoven
- Wandelpaden; LAW 6-1 (Oeverloperpad) en LAW 1-3 (Graaf Floris V pad)
Musea en Galeries
- Nederlands Goud- Zilver- en Klokkenmuseum
- Edelambachtshuys
- Natuurmuseum De Wielewaal, Tiendweg 26, Willige Langerak. 0182-384454. Openingstijden: van maart t/m oktober op dinsdag van 13.30 tot 17.00 uur en op afspraak. Vlakbij de stad Schoonhoven bevindt zich het natuurmuseum "de Wielewaal" waar de bezoeker alles te weten komt over de aanwezige dieren en planten in de Lopikerwaard en de natuurwaarden die er in de omgeving te vinden zijn. Naast het museum is het Klompenwinkeltje De Oude School gevestigd welke tevens de moeite van het bezoeken waard is
- Turfkelder. In de Turfkelder, de voormalige secretarie, is in 1978 een expositieruimte ingericht waar door de Stichting Culturele Activiteiten het gehele jaar door diverse exposities worden georganiseerd. De openingstijden zijn als volgt: ma: 13.30 – 16.30 di t/m vr: 9.30 – 16.30 za: 10.00 – 15.00 en de toegang is gratis.
- Galerie Silverhuys, Haven 1-3 0182-382651 Open: ma 13.00-17.30 di t/m za 9.30-17.00
- Galerie de Watertoren
- Glaskunstatelier Idesign, Koningin Wilhelminastraat 1, 0182-384827. Open: op afspraak
- Schoonhoven Keramiek, Wal 13-15, 0182-382344. Open: ma t/m do
- Stijlklokkenfabriek, Oude Haven 36/38. Rondleiding op afspraak. 0182-383099. Open: ma t/m za 12.00-17.00. Klokkenfabriek (L.F. Kan) Voormalige school uit 1900
Belangrijke Adressen
- Theater; Arto, Het Klooster 5, 0182-387130
- Lokale Omroep; Zilverstad
- Postbank; Lopikerstraat 9
- Bibliotheek in de Spoorstraat 3a
- Historische vereniging Oud-Schoonhoven, Tol 6
Zilverstad Schoonhoven
